Dialoog en begrip bevorderen in tijden van polarisatie
Hoe kunnen designers dialoog en begrip bevorderen in tijden van polarisatie?
Hoe kunnen designers dialoog en begrip bevorderen in tijden van polarisatie? In situaties waarin extreme standpunten overheersen en de stemmen in het midden ongehoord blijven? Met het project Stille Midden, heb ik dit in een mooie samenwerking onderzocht. En nu is er een antwoord. Een praktische set designprincipes toont hoe de kracht van design stillere stemmen kan versterken en nieuwe perspectieven kan bevorderen.
Het ligt voor de hand: wanneer maatschappelijk debat gepolariseerd raakt, is er weinig ruimte voor nuance. In deze gespannen discussies blijft het zogenaamde stille midden vaak stil. Of dit voortkomt uit gebrek aan een sterk standpunt of uit gevoelens van onzekerheid, onzichtbaarheid en onveiligheid — deze groep neemt doorgaans weinig plek in. In een coalitie met Fundamentals Academy, theRevolution en Erwin Elling Strategy & Consultancy zetten ons in om hen hun stem te laten vinden en gebruiken, zodat ook zij kunnen bijdragen aan mogelijke oplossingen. Met mijn achtergrond in Deep Democracy kreeg ik de kans deze uitdaging aan te gaan in de rol van ontwerpend onderzoeker.
Stap voor stap naar uitdrukking
Het Polarization Framework van filosoof Bart Brandsma bood waardevolle inzichten en tools voor onze missie. Geleid door zijn theorie verkenden we de rol van designers in het creëren van veiligheid, het bevorderen van een betere luistercultuur en het vormgeven van betekenisvolle, collectieve gesprekken. Via een iteratief proces ontwikkelden en testten we designprincipes die facilitators en professionals helpen zich te bewegen in gepolariseerde omgevingen.
Zo voerde ik in het verleden een multi-channel crisis communicatie uit in Brabant, waarbij lokale bewoners na een incident via verschillende kanalen werden uitgenodigd om in contact te treden met een nabijgelegen bedrijf. De resultaten toonden aan dat de inrichting van het contactmoment en de keuze van gesprekspartner een belangrijke rol speelden in de vraag of mensen zich zich uit durfden te spreken. Een testlokatie voor deze principes was de Vrije Universiteit Amsterdam, waar we studenten en medewerkers vroegen naar hun relatie met de instelling. Wederom liet de interventie het potentieel van open dialoog zien — vooral wanneer deelnemers niet gedwongen worden partij te kiezen, maar zich veilig genoeg voelen om met nuance te spreken.
Het resultaat
De resultaten van ons werk zijn nu gepubliceerd: dit jaar lanceerden we een set designprincipes als onderdeel van het ESCape-programma. Binnen dit programma worden onderzoek, co-design en creatieve interventies gecombineerd om oplossingen voort te brengen en tegelijk het netwerk van betrokken partners te versterken. In dit geval betekent dat: zorgen dat het stille midden ook een duidelijke en zelfverzekerde stem krijgt.
